PİRİ REİS (1465-1553)

PİRİ REİS

Hayatı

1465-1470 yılları arasında Gelibolu'da doğdu. Ünlü korsan ve denizci Kemal Reis'in yeğeniydi. Genç yaşta amcasıyla Akdeniz'e açıldı; korsanlık ve Osmanlı Donanması'nda denizcilik yaptı. Gördüğü her kıyıyı, her limanı not etti. 1553'te, Basra'daki bir görev sonrası dönüşte, Mısır Valisi'yle yaşadığı bir anlaşmazlık nedeniyle idam edildi.

Kartografya ve Denizcilik

Pîrî Reis'in en büyük şanssızlığı, günümüze ulaşan iki eserinin parçalar halinde olmasıdır. 1513'te çizdiği ilk dünya haritasının sadece batı yarısı elimizdedir. Bu harita, Kristof Kolomb'un kayıp haritasından da yararlanılarak çizilmişti ve o güne kadar bilinmeyen Amerika kıyılarını gösteriyordu. Ancak asıl başyapıtı, "Kitab-ı Bahriye" adlı eseridir. Bu, bir denizcilik ansiklopedisidir. Akdeniz ve Ege kıyılarını, limanları, koyları, sığ yerleri, içme suyu kaynaklarını, hatta şehirlerin tarihlerini detaylı haritalar ve şiirsel bir dille anlatır.

Bilime Katkıları

Haritalarında pusula gülü ve ölçek kullanarak modern kartografyanın öncülerinden oldu. "Kitab-ı Bahriye" ile denizcilik bilgisini sistematik hale getirdi. Gözlemlerine dayanarak, okyanus akıntıları ve rüzgar desenleri hakkında bilgiler verdi.

Mirası

Pîrî Reis, bir denizcinin pratik bilgisiyle bir bilim adamının titizliğini birleştiren bir dehaydı. Kayıp haritasının sırları ve "Kitab-ı Bahriye"nin değeri, ancak 20. yüzyılda tam anlamıyla anlaşıldı. Bugün, Türk Deniz Kuvvetleri'ndeki bir sınıf denizaltıya, üniversitelere ve pek çok okula adı verilerek anılmaktadır.