OKTAY SİNANOĞLU (1935-2015)

 OKTAY SİNANOĞLU 

Hayatı

1935'te babasının Türkiye'nin başkonsolosu olduğu Bari, İtalya'da doğdu. Ailesi 1939'da Türkiye'ye döndü. Ankara'da TED Koleji'ni birincilikle bitirdi. Kimya mühendisliği okumak üzere devlet bursuyla ABD'ye gönderildi. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley'de kimya mühendisliği lisansını 2 yılda tamamladı. MIT'de yüksek lisans ve doktorasını yaptı. 26 yaşında Yale Üniversitesi'nde "tüm zamanların en genç profesörü" unvanını aldı. 2015'te vefat etti.

Kuantum Kimyası ve Moleküler Biyofizik

Sinanoğlu'nun bilime en büyük katkısı, "Çözgen (Solvent) Etkileşimlerinin Teorisi"ni geliştirmesidir. Bu teori, kimyasal reaksiyonların çözücü ortamlarda nasıl gerçekleştiğini matematiksel olarak açıklayan devrim niteliğinde bir çalışmaydı. Ayrıca "Many-Electron Theory of Atoms and Molecules" adlı kitabı, kuantum kimyasının temel kitaplarından biri haline geldi. DNA'nın yapısı ve kanser mekanizmaları üzerine de teorik çalışmalar yaptı.

Bilime Katkıları

"Sinanoğlu İndirgemesi" olarak bilinen matematiksel yöntemi geliştirdi. Kuantum mekaniğindeki karmaşık hesaplamaları basitleştiren bu yöntem, fizikokimyada yaygın olarak kullanıldı. Moleküler biyolojide "enzim-substrat" etkileşimlerinin kuantum mekaniksel temellerini araştırdı. Türkçe bilim dili için mücadele etti. "Bye Bye Türkçe" adlı kitabında, Türkçenin bilim dili olarak kullanılması gerektiğini savundu.

Mirası

Sinanoğlu, Yale Üniversitesi'nde "Sterling Professor" (en üst akademik unvan) olan ilk ve tek Türk'tür. Nobel ödülüne iki kez aday gösterilmiştir. Türkiye'de "Türk Einstein" olarak anılır. Adı, pek çok okula ve bilim olimpiyatına verilmiştir. "Hedef Türkiye" adlı manifestosuyla Türk gençliğine bilim yolunu gösterdi.