NURİ DEMİRAĞ (1886-1957)

  NURİ DEMİRAĞ 

Hayatı

1886'da Sivas'ın Divriği ilçesinde doğdu. İlkokuldan sonra babasını kaybedince zor koşullarda çalıştı. Zekiradlığı sınavla kazanıp İstanbul'a geldi, Mühendis Mektebi'ni birincilikle bitirdi. Demiryolu mühendisi olarak çalışırken, yaptığı tasarruflarla iş hayatına atıldı. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk büyük müteahhitlerinden oldu. 1000 km'yi aşan demiryolu inşa ettiği için Atatürk kendisine "Demirağ" soyadını verdi. 1957'de vefat etti.

Havacılık Sanayii ve Girişimcilik

Nuri Demirağ'ın en büyük hayali, Türkiye'nin kendi uçağını yapmasıydı. 1936'da bu hayali gerçekleştirmek için kolları sıvadı. İstanbul'da Beşiktaş'ta uçak fabrikası, Yeşilköy'de büyük bir uçuş okulu, hangarlar ve Türkiye'nin ilk özel havaalanını inşa etti. İlk uçağı "Nu.D.36" bir eğitim uçağıydı. Ardından "Nu.D.38" adlı 6 kişilik çift motorlu yolcu uçağını üretti. Ayrıca, ilk Türk paraşütünü yaptı.

Bilime Katkıları

Özel sektör eliyle entegre bir havacılık sanayii kompleksi kurdu; tasarım, üretim, test, pilot eğitimi ve havaalanı işletmesini bir araya getirdi. Uçaklarının kanatlarını Türk tayyare cemiyeti için ürettiği meşhur metal futbol maçanyalarından imal etti; yerli malzeme kullanımına önem verdi. Devletten sipariş alamayınca, uçaklarını Türkiye sınırlarını aşarak dünyaya tanıtmaya çalıştı.

Mirası

Nuri Demirağ'ın projesi, siyasi nedenler ve bürokratik engeller yüzünden tam olarak hayata geçemedi. Fabrikası 1950'lerde kapatıldı. Ancak o, Türk özel girişimcilik tarihinin en cesur ve vizyoner isimlerinden biri olarak anılır. "Madem ki bir millet tayyare yapımına teşebbüs edemiyor, o millet ölmüş demektir" sözü, onun inancını özetler. Bugün adı, İstanbul'un üçüncü havalimanına ve pek çok eğitim kurumuna verilmiştir.