CELAL ŞENGÖR (d. 1955)

 CELAL ŞENGÖR 

Hayatı

1955'te İstanbul'da doğdu. Çocukken babasının getirdiği ansiklopedilerdeki dağ ve volkan resimlerine hayran kalarak jeoloji sevdası başladı. Robert Kolej'den sonra, State University of New York at Albany'de jeoloji eğitimi aldı. Doktorasını İstanbul Teknik Üniversitesi'nde tamamladı. Çalışmalarını özellikle tektonik üzerine yoğunlaştırdı. ITÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü'nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.

Jeoloji (Tektonik)

Celal Şengör, dünyanın en önemli tektonikçilerinden biridir. En büyük katkısı, "Paleotetis" ve "Neotetis" adını verdiği kadim okyanusların tarihini çözmesidir. Yaklaşık 300 milyon yıl önce var olan ve sonradan kapanan bu dev okyanusların kalıntıları, bugün Alpler'den Himalayalar'a, Türkiye'den İran'a uzanan dağ kuşaklarını oluşturur. Şengör, bu dev süreci haritalandırarak, Avrasya'daki dağların, fay hatlarının ve deprem bölgelerinin neden olduğunu anlamamızı sağladı.

Bilime Katkıları

"İndentor (Zımba) Tektoniği" teorisini geliştirdi. Hindistan kıtasının Asya'ya çarparak Himalayalar'ı oluşturmasını, bir zımbanın şerit metali delmesine benzetti. Jeoloji tarihine yaptığı katkılardan dolayı, bilim dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olan "Britanya Jeoloji Topluluğu Büyük Ödülü (Wollaston Madalyası)"nı 2014'te aldı. Bu madalyayı alan ilk Türk'tür. Bilim felsefesi ve bilim tarihi üzerine de derin bilgi sahibidir.

Mirası

Celal Şengör, sadece bir jeolog değil, aynı zamanda entelektüel bir fenomen ve bilimin savunucusudur. "Bilim, şüphe üzerine kuruludur" diyerek dogmalara karşı savaş açar. Tartışmalı söylemleri ve keskin zekasıyla Türkiye'de bilimin popülerleşmesine katkıda bulunmuştur. Londra'daki Royal Society ve ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir. Adı, Antarktika'da bir dağa (Mount Sengör) verilmiştir.