AZİZ SANCAR (d. 1946)

 AZİZ SANCAR 

Hayatı

1946'da Mardin'in Savur ilçesinde, okuma yazma bilmeyen ancak çocuklarının eğitimine önem veren bir anne-babanın sekiz çocuğundan biri olarak dünyaya geldi. İstanbul Tıp Fakültesi'ni bitirdikten sonra iki yıl Savur'da sağlık ocağında doktorluk yaptı. ABD'ye giderek Dallas'taki Teksas Üniversitesi'nde moleküler biyoloji alanında doktorasını tamamladı. Hayatını, Kuzey Karolina Üniversitesi'nde DNA onarım mekanizmalarını araştırmaya adadı. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.

Biyokimya ve Moleküler Biyoloji

Sancar'ın Nobel ödülü getiren çalışması, "DNA Onarım Mekanizmaları" üzerinedir. Her gün vücudumuzdaki hücrelerin DNA'sı, güneşin UV ışınları, sigara dumanı, radyasyon gibi etkenlerle binlerce kez hasar görür. Sancar, özellikle "nükleotid eksizyon onarımı" adı verilen mekanizmayı moleküler düzeyde haritalandırdı. Hasar görmüş DNA parçalarının nasıl kesilip çıkarıldığını, doğru bilginin nasıl yerine konduğunu adım adım gösterdi.

Bilime Katkıları

Sirkadiyen saat (biyolojik saat) ile DNA onarımı arasındaki bağlantıyı ortaya koydu. Hücrelerin, DNA onarımını günün belirli saatlerinde daha aktif yaptığını gösterdi. "Krisper Kaskad Sistemi"ni keşfeden Emmanuelle Charpentier'e yol gösteren hocalardan biri oldu. Türk bilim insanlarını yetiştirmek için büyük çaba harcadı.

Mirası

2015 yılında, İsveç Kraliyet Akademisi, Nobel Kimya Ödülü'nü "DNA onarım mekanizmalarına ilişkin çalışmaları" nedeniyle Aziz Sancar, Tomas Lindahl ve Paul Modrich'e verdiğini açıkladı. Sancar, bu ödülü alan ikinci Türk oldu. Ödül töreninde takım elbisesinin içine Mardin yöresel kıyafeti ve Atatürk rozeti taktı. Madalyasını Anıtkabir'e teslim etti. Eşi Gwen B. Sancar ile birlikte kurduğu "Aziz & Gwen Sancar Vakfı" ile Türk öğrencilere ABD'de eğitim bursu veriyor.