ALİ KUŞÇU (1403-1474)

 ALİ KUŞÇU 

Hayatı

1403'te Semerkant'ta doğdu. Babası, Timur'un torunu Uluğ Bey'in doğancıbaşısı olduğu için "Kuşçu" lakabıyla anıldı. Semerkant'taki medresede ve Uluğ Bey'in ünlü rasathanesinde yetişti. Uluğ Bey'in öldürülmesinden sonra uzun bir yolculuğa çıktı; önce Tebriz'e, sonra da Fatih Sultan Mehmed'in davetiyle İstanbul'a geldi. Fatih, onu büyük bir törenle karşıladı. Ayasofya Medresesi'nde dersler verdi. 1474'te İstanbul'da vefat etti.

Astronomi ve Matematik

Ali Kuşçu'nun en önemli eseri, Fatih Sultan Mehmed'e sunduğu "Fethiye" adlı astronomi kitabıdır. Bu kitapta Dünya'nın yuvarlak olduğunu ve kendi ekseni etrafında döndüğünü matematiksel delillerle açıkladı. Ay'ın evrelerini, Güneş ve Ay tutulmalarını en doğru şekilde hesapladı. Ayrıca, "Risâle fi'l-Hisâb" adlı matematik eserinde, o dönemde karmaşık görülen aritmetik ve cebir konularını sade ve anlaşılır bir dille anlattı.

Bilime Katkıları

İstanbul'un enlem ve boylamını hesaplayarak, şehrin coğrafi konumunu ilk kez bilimsel olarak belirledi. Osmanlı medreselerinde matematik ve astronomi eğitiminin müfredatını oluşturdu. Hocası Uluğ Bey'in hazırladığı yıldız kataloğunu "Zîc-i İlhânî"yi düzeltip geliştirdi.

Mirası

Ali Kuşçu, Doğu biliminin zirvesinden gelip, o bilgiyi Osmanlı İmparatorluğu'na taşıyan bir köprüydü. Ayasofya Medresesi'nde verdiği derslerle Takiyüddin, Molla Lütfi gibi bilginleri yetiştirdi. Bugün Ay'da bir kratere ve İstanbul'da bir uzay evine adı verilmiştir.