Karahanlı Devleti

Karahanlı Devleti

Karahanlı Devleti (840-1212)

Karahanlılar, Orta Asya’da İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devletidir. Uygurların 840 yılında Kırgızlar tarafından yıkılmasının ardından Orta Asya’da güçlenen Karahanlılar, özellikle Türk-İslam kültürünün oluşmasında önemli bir rol oynamıştır.

Kuruluş Dönemi (840-942)

Karahanlılar, Karluk, Yağma, Çiğil ve Tuhsi gibi Türk boylarının bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Devletin kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır. Başkentleri Balasagun’dur.

Bu dönemde Karahanlılar, Orta Asya’daki siyasi dengelerde önemli bir güç olarak ortaya çıkmış ve özellikle Samaniler ile mücadeleye girişmiştir.

 Yükseliş Dönemi (942-1050)

Satuk Buğra Han, Karahanlı hükümdarı olduğunda İslamiyet’i kabul eden ilk Türk hakanı olmuştur. Kendi ismini "Abdülkerim" olarak değiştirmiş ve halkını da İslam'a davet etmiştir. Bu olay, Türklerin İslamlaşması açısından büyük bir dönüm noktası olmuştur.

Satuk Buğra Han’ın ölümünden sonra oğlu Baytaş Arslan Han, Karahanlı Devleti’nin sınırlarını genişletmiştir. Samanilerle savaşarak Maveraünnehir bölgesinde hakimiyet kurmuşlardır.

Karahanlı-Selçuklu İlişkileri

yüzyılda Karahanlılar, Gazneliler ve Selçuklular ile rekabet içindeydi. Büyük Selçuklu Devleti'nin 1040 Dandanakan Savaşı'ndan sonra güçlenmesiyle Karahanlılar ikiye bölündü:Doğu Karahanlılar (Balasagun merkezli)Batı Karahanlılar (Buhara ve Semerkant merkezli)

Batı Karahanlılar Selçuklulara tabii hale gelirken, Doğu Karahanlılar da Karahitaylar tarafından baskı altına alınmıştır.

Gerileme ve Yıkılış Dönemi (1050-1212)

Selçuklular, Batı Karahanlıları himayesine almış, Karahitaylar ise Doğu Karahanlıları baskı altına almıştır. 1141 yılında Katvan Savaşı’nda Selçukluların Karahitaylara yenilmesi, Karahanlıların kaderini belirlemiştir.Doğu Karahanlılar 1211 yılında Karahitaylar tarafından yıkılmıştır.Batı Karahanlılar ise 1212 yılında Harzemşahlar tarafından sona erdirilmiştir.

Karahanlı Devleti'nin Özellikleri 

840 yılında Bilge Kül Kadir Han tarafından kurulmuştur.

Başkentleri Balasagun ve Kaşgar olmuştur.

Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir

Satuk Buğra Han döneminde (942) İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devleti olmuşlardır.

İslamiyet’in yayılmasında büyük rol oynamışlardır.

Karahanlı Devleti'nin Buluşları

Divânü Lügati’t-Türk (Kaşgarlı Mahmut, 1072-1074): İlk Türkçe sözlük ve ansiklopedik eser.

Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib, 1069-1070): "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelir, siyasetname niteliğindedir.

Atabetü’l Hakayık (Edip Ahmet Yükneki): Ahlaki ve dini öğütler içeren eser.

Divân-ı Hikmet (Ahmet Yesevi): Tasavvufi şiirlerden oluşan eser.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 16 TÜRK DEVLETİ - KARAHANLILAR - 9. BÖLÜM - YouTube